‏نمایش پست‌ها با برچسب عبدالحسین زرین کوب. نمایش همه پست‌ها
‏نمایش پست‌ها با برچسب عبدالحسین زرین کوب. نمایش همه پست‌ها

۱۳۹۱ اسفند ۲۳, چهارشنبه

فرار از مدرسه

با اين همه تحقيق كه تاكنون در احوال و آثار ابوحامد غزالي انجام يافته است هنوز درباره زندگي و انديشه او موارد ابهام كم نيست. اين نكته نه فقط ناشي از تاريكيهايي است كه بر تاريخ عصر او، تاريخ عصر سلاجقه، سايه افكنده است بلكه تا حد زيادي نيز ناشي از تنوع و پراكندگي آثار اوست كه بعضي از آنها هنوز فقط به صورت نسخه هاي خطي است، برخي چاپ دقيق انتقادي ندارد، پاره يي با عنوانهاي مختلف ديگر نيز ياده شده است، و تعدادي را ديگران به نام او برساخته اند يا بهرحال اصالت آنها محل ترديدست. بعلاوه، وسعت و تنوع قلمرو آثار و افكار وي كه غالباً نيز مشحون از سخنان تازه يا توجيه هاي بي سابقه است، امكان احاطه پژوهنده را بر سراسر قلمرو كار او دشوار مي كند. چرا كه در همه تاريخ فرهنگ اسلامي شايد كمتر كسي را بتوان يافت كه بقدر غزالي تنوع تمام عرصه يك فرهنگ را در زندگي و انديشه خويش به اين حد پر مايه و جاندار تصوير كرده است و...
کتاب فوق داستان زندگی و اندیشه های ابوحامد محمد غزالی (فیلسوف، متکلم و فقیه ایرانی و یکی از بزرگ‌ترین مردان تصوف سدهٔ پنجم هجری) است که زندگی بالنسبه کوتاه اما آکنده از فعالیت و تحرک داشته و تحولات شگرف زندگی غزالی تنوع وسیعی در آثار وی ایجاد کرده و مخصوصا تأثیر قابل ملاحظه ای در افکار و آثار علماء بعدی اسلام داشته است.
در حدیثی صحیح از پیامبر منقول است که در آغاز هر قرن مُجَدّدی از امت من ظهور می کند که به احیای تعالیم مغفول مانده ی دین، همت می گمارد. بسیاری " مجدد راس ماته" و احیاگر قرن ششم را غزالی دانسته اند که وجهه ی همت خود را بر احیای گوهر مغفول مانده ی اسلام یعنی اخلاق متمرکز ساخت.
غزالی یکی از بزرگانی است که به نسبت زندگی نامه ی فکری خود در کتاب ارجمند" المنقذمن الضلال " اقدام کرده و این زندگینامه با قلم مو شکاف و فخیم عبدالحسین زرین کوب با نثری روان و کم پیرایه در این کتاب آمده است
با این همه تحقیق که تاکنون در احوال و آثار ابوحامد غزالی انجام یافته است هنوز درباره زندگی و اندیشه او موارد ابهام کم نیست. این نکته نه فقط ناشی از تاریکیهایی است که بر تاریخ عصر او، تاریخ عصر سلاجقه، سایه افکنده است بلکه تا حد زیادی نیز ناشی از تنوع و پراکندگی آثار اوست که بعضی از آنها هنوز فقط به صورت نسخه های خطی است، برخی چاپ دقیق انتقادی ندارد، پاره یی با عنوانهای مختلف دیگر نیز یاده شده است، و تعدادی را دیگران به نام او برساخته اند یا بهرحال اصالت آنها محل تردیدست. بعلاوه، وسعت و تنوع قلمرو آثار و افکار وی که غالباً نیز مشحون از سخنان تازه یا توجیه های بی سابقه است، امکان احاطه پژوهنده را بر سراسر قلمرو کار او دشوار می کند.
چرا که در همه تاریخ فرهنگ اسلامی شاید کمتر کسی را بتوان یافت که بقدر غزالی تنوع تمام عرصه یک فرهنگ را در زندگی و اندیشه خویش به این حد پر مایه و جاندار تصویر کرده است

 

۱۳۹۱ اسفند ۲۱, دوشنبه

از کوچهٔ رندان

از کوچهٔ رندان کتابی نوشته دکتر عبدالحسین زرین‌کوب است. این اثر راه تازه‌ای به شناخت حافظ درباره زندگی و اندیشه او به خواننده ارائه می‌دهد. این کتاب، غزلیات حافظ را مورد بررسی قرار داده و خصوصیات حافظ، احوال و افکار وی را بیان و شرح می‌دارد. این کتاب اولین بار در سال ۱۳۴۹ منتشر گردید و در سال ۱۳۸۶ به چاپ یازدهم رسیده است.
از متن کتاب : مرگ بیهنگام شاه‌شجاع شهر رندان را در میان نفاق و اختلاف فرزندان امیر مبارز گرفتار هرج و مرج کرد. پسرش زین‌العابدین، که جای وی را گرفت، جوانی بی‌تجربه و خیره‌سر بود، که خیلی زود حتی رسم و راه پدر را فراموش کرد. در دوران پدر، که یکچند حکومت اصفهان داشت، چون در ادارۀ آن ولایت کفایتی نشان نداد، پدرش وی را عزل کرد و حتی حبس. زین‌العابدین این کار پدر را از تحریک اطرافیان او می‌دید و از این رو دیگر نه به یاران پدر اعتمادی داشت نه به وصیتهای او. هم دربارۀ سلطان احمد، که پدر وی کرمان را به او واگذاشته بود، بهانه‌جویی کرد، هم در مورد بایزید، که نیز به حکم وصیت شاه‌شجاع می‌بایست به اصفهان برود. این هر دو تن عموهای وی بودند و برادرزاده نسبت به آنها رشک می‌ورزید و بدگمانی. نسبت به عموزادگانش ـ یحیی و منصورـ هم اندیشه‌ناک و بی‌اعتماد بود. بعلاوه، در حق درباریان پدر نیز ظاهراً چندان علاقه‌ای نداشت. خواجه توانشاه، وزیر پدرش را، یکچند در وزارت نگه داشت اما از عمر این وزیر دیرینه روز چیزی نمانده بود. حافظ که در این هنگام پیری بود ـ تقریباً هفتاد ساله ـ از مرگ وزیر پیر تأثر بسیار یافت. مرثیه‌ای که در مرگ او ساخت از علاقۀ قلبی وی نسبت به این حامی پیر حکایت داشت. تا وقتی خواجه تورانشاه زنده بود، حافظ با زین‌العابدین ظاهراً علاقه داشت، و بعد از وی طولی نکشید که از او رنجش یافت و نومیدی. آيا شاهزاده در مرگ وزیر دستی داشت؟ هیچکس نمی‌داند. اما دوستی دیرینۀ تورانشاه و حافظ آن اندازه بود که مرگ و سقوط وی می‌توانست شاعر پیر حساس را نسبت به آن کس که مسبب آن بود به خشم آورد و به دشمنی. در هر حال خیلی زود، ارتباط و علاقۀ شاعر پیر با این شاهزادۀ جوان بهم خورد. شاید نصیحت‌گویی پیرانه‌اش برای فرمانروای جوان خوشایند نبود.

۱۳۹۱ اسفند ۱۹, شنبه

پله پله تا ملاقات خدا

این کتاب در مورد زندگی، اندیشه و سلوک مولانا جلال‌الدین محمد بلخی (رومی) می‌باشد. عبدالحسین زرین‌کوب در این کتاب بر خلاف سایر تألیفات خود از دادن مراجع و منابع مختلف و متعدد در داخل کتاب خودداری کرده و همه مطالب را به قلمی بسیار ساده، روان و عامه فهم نوشته‌ است.
مولانا جلال الدین محمد بلخی،از بزرگترین شعرای ایران و جهان است و فخر عالم عرفان،که نه تنها در ایران هنوز هم سیل مشتاقان را بسوی خود می کشد بلکه کتابش در جایی مانند غرب و آمریکا نیز از پرفروش ترین کتاب ها می شود
«پله پله تا ملاقات خدا، و این عنوان را از آن‌رو برای این نوشته برگزیده‌ام که خطّ سیر زندگی مولانا جلال‌الدین محمّد بلخی رومی معروف به مولوی را در سلوک روحانی تمام عمر او نشان می‌دهد؛ هرچند خود در مثنوی معنوی وی به شکل یک مصرع شعر، از زبان طعانه‌یی نقل می‌شود که به پندار خویش هیچ نشانی از آن در مثنوی -که خود یک رویه از زندگی و سلوک مولاناست- نمی‌یابد. جزء اخیر مصرع مولانا هم تعبیری ترجمه گونه مأخوذ از کریمهٔ «وَ منْ یَرجُو القاءَ ربّه» در قرآن کریم (۱۱۰/۱۸) است و با استناد به کلام لاریب در باب تعبیر و عنوان بر گوینده و نویسنده مجال ریبی نمی‌ماند اگر چه امکان تأویل در این باب نیز توقف در ظاهر تعبیر را الزام نمی‌کند.» و سرّ این امر در «بیخودی» و «حقیقت طلبی» و «عشق فارغ از هوی و هوس» و «اشعار آکنده از انسانیت و معنویت» اوست،او خود را یک شاعر صرف نمی داند،در غزلیات شمس می گوید:
رستم از این بیت و غزل ، ای شه و سلطان ازل / مفتعلن مفتعلن مفتعلن ، کشت مرا !
قافیه و مغلطه را ، گو همه سیلاب ببر / پوست بوَد ، پوست بوَد در خور مغز شعرا . . .
زندگی این مرد،پس از گذشت هفت قرن،هنوز که هنوز است نیاز به بازنگری و مطالعه ای درخور دارد،تا مخاطب را از سرچشمه ی عشق او و معنویت و شور سرشارش آگاه سازد...از بهترین کتاب های تالیفی درباره این شاعر سترگ میهنمان،کتاب پله پله تا ملاقات خدا اثر زنده یاد،عبدالحسین زرین کوب است.

این کتاب در مورد زندگی، اندیشه و سلوک مولانا جلال‌الدین محمد بلخی (رومی) می‌باشد. عبدالحسین زرین‌کوب در این کتاب بر خلاف سایر تألیفات خود از دادن مراجع و منابع مختلف و متعدد در داخل کتاب خودداری کرده و همه مطالب را بهقلمی بسیار ساده،جذاب، روان و عامه فهمنوشته‌ است.
عنوان کتاب یادآور این بیت دفتر سوم مثنوی معنوی است:از مقامات تبتل تا فنا / پله پله تا ملاقات خدا


این کتاب شرح جانانه و جنون آمیز جوانمردی است که پیش از آنکه صبح معرفت،از مشرق سرّش بر دمد و «شمس» عشق در افق اقبالش طالع شود، زاهدی باز ترس، سجاده نشینی باوقار، شیخی زیرک،مرده ای گریان بود و وقتی در چنگال شیخ گیر افتاد و دولت عشق را نصیب برد زنده ای خندان،عاشقی پَرّان،یوسفی یوسف زاینده،و آفتابی بی سایه شد و این همه را وامدار آن بود که دلیرانه و کریمانه و فارغ از بندگی و سلطنت و شریعت و ملت تن به قضای عشق داد و پا در قماری عاشقانه نهاد:

خُنُک آن قمار بازی ، که بباخت هر چه بودش
و نماند هیچش الّا ،
هوس قمار دیگر . . .


استاد زرین کوب،با قلم کم نظیر خویش شرح حال و احوالات مولانا را از اوان کودکی تا اوج پختگی با نثری استادانه و دلنشین بیان کرده است.استاد خود در مقدمه چنین می نویسد :
« حقیقت آنست که در مقابل تعالیم سرشار از اسرار بلند،که مولانا در مثنوی و غزلیات خویش آنها را به صورت شعر سرود،زندگی او هم در یک سلوک روحانی مستمر،که از همان سال های کودکی وی آغاز شدشعری بود که مولانا آن را نسرود،آن را ورزید،و تحقق داد و به پایان برد . . .می پندارم بدون درک این شعر ناسروده،بدون نفوذ در انگیزه هایی که این زندگی را در توالی سال های عمر،به هدف روحانی یک سلوک معنوی نزدیک کرد،فهم هماهنگی شگرف و معجزه آسایی که در حیات مولانا بین او و شعرش _ اگر هرگز آنچه او بزبان شاعران می گوید،تا سطح شعر در مفهوم متداول آن قابل تنزل باشد _ وجود دارد، ممکن نیست.»

به همین خاطر سیر کتاب هم به صورت پله پله است،و «فهرست» کتاب خود همین نردبان آسمان را نمایانگر است:

بهاء ولد و خداوندگار
هجرت یا فرار
لالای پیر در قونیه
طلوع شمس
غیبت بی بازگشت
رقص در بازار
حسام الدین و قصه مثنوی
عبور به ماوراء شعر
از مقامات تبتل تا فنا
سال های پایان

و چون این سلوکی است که مولانا در تمام عمر خویش طی کرده است،نام آن را «پله پله تا ملاقات خدا» نهاده است.کتابی خواندنی،درباره ی بزرگترینِ شاعران جهان،از آغاز تا پایان. و خود مولانا چقدر زیبا حاصل عمر خویش را بیان می کند:

حاصل عمرم ، سه سخن بیش نیست .. ... .. خام بُدم ، پخته شدم ، سوختم .

برای دانلود نسخه صوتی به این لینک بروید.

۱۳۹۱ اسفند ۸, سه‌شنبه

دو قرن سکوت

دو قرن سکوت کتابی نوشته عبدالحسین زرین‌کوب درباره سرگذشت ایران در دو سدهٔ نخست پس از سلطهٔ اعراب است. نام کتاب به خفقان و سکوت حاکم بر ایران در آن دو قرن اشاره دارد«دو قرن سکوت»، تاریخ حوادث سیاسی و اجتماعی ایران است در دو قرن آغازین اسلام. آنچه در آن دو قرنی که از سقوط دولت ساسانی تا روی کار آمدن دودمان طاهریان (نخستین دودمان ایرانی پس از اسلام) بر ایران گذشت.
تاریخ این دو قرن ایران را، پیش از این نویسندگان و تاریخ‌نویسان به اجمال و اختصار بیان کردند و فقط به ذکر این مطلب اکتفا کردند که در تمام مدت این دو قرن، ایران در زیر سلطه عرب بود و چنان تحت استیلای اعراب قرار داشت که مردم ایران حتی خط و زبان خود را فراموش کردنددر صورتیکه که این دو قرن روزگار انقلاب‌ها و کشمکش‌های مهم بوده‌است. قیام‌های بزرگ در طی آن پدید آمده‌است و حوادث مهم و شگرف بی‌نظیری مانند جریانات ابومسلم و مقنع و بابک و مازیار و افشین در این روزگار به صحنه حوادث تاریخ ایران پای نهاده‌است. عقاید و افکار تازه مانند آیین شیعه و زیدیه و نهضت‌های مهم مانند نهضت شعوبیه و سیاه جامگان و سپید جامگان و سرخ جامگان در این روزگاران روی نموده‌است.
http://www.mediafire.com/?w02jqdqng74wone

 http://www.4shared.com/office/325Tn_Za/Two_Centuries_of_Silence-Kindl.html

https://www.box.com/s/kh4sex4hfsf7dvywoipg
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...